Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε σε συνοπτική μορφή στο 188ο τεύχος του περιοδικού “ΟΛΥΜΠΟΣ”, του Συλλόγου Ελλήνων Ορειβατών Θεσσαλονίκης.

Η αναρρίχηση πρόσφατα άρχισε να κατακτά σημαντικό χώρο ανάμεσα στα αθλήματα με θεραπευτική δράση. Σκαρφαλώνεις καλά όταν ζεις απόλυτα τη στιγμή και εκφράζεις στο μέγιστο τον εαυτό σου, μέσα απο μια ροή, έναν συντονισμό κινήσεων, μια βαθιά αίσθηση ισορροπίας και αρμονίας, όπως ένας χορευτής στη σκηνή, χορεύει και εκφράζει απόλυτα τον εαυτό του. Η αναρρίχηση σε πιέζει να συγκεντρωθείς απόλυτα σε ότι κάνεις την μοναδική εκείνη στιγμή, σε κάθε κίνηση. Κάθε κίνηση είναι σχεδόν ζωτικής σημασίας, καθώς χρειάζεται να σε διατηρήσει στο σημείο που βρίσκεσαι και είναι τόσο αναγκαίο αυτό, που εκείνα τα λεπτά τίποτε άλλο δεν υπάρχει στη σκέψη. Όταν βρισκόμαστε λοιπόν σε μια τέτοια οριακή κατάσταση, δουλεύουμε πάνω σε μια εγκεφαλική ενδυνάμωση. Έτσι λοιπόν εκπαιδευόμαστε να επενδύουμε στη συγκέντρωση και ‘υποτασσόμαστε’ στην επιδίωξη της ηρεμίας. Σταδιακά, όσο πιο ανθεκτικοί γινόμαστε εγκεφαλικά-πνευματικά, τόσο πιο εύκολα αντιμετωπίζουμε δύσκολες και αντίξοες συνθήκες και επαναπροσδιορίζουμε τις πραγματικές μας δυνατότητες. Είναι ένα πολύ όμορφο ταξίδι ανακάλυψης.

Σύμφωνα με την Barbara Rubin Wainrib: «η αρμονία που παρέχει ο συνδιασμός του σώματος με την σκέψη έχει αποδεδειγμένα θεραπευτική δράση και προσφέρει εσωτερική γαλήνη», όπως αναφέρει στο περιοδικό Ηealing Crisis and Spirit. Η δραστηριότητα αυτή περιλαμβάνει την εκμάθηση νέων σωματικών δεξιοτήτων, κινήσεων, τεχνικών, σε μια διαδικάσία συνεχούς προσπάθειας, που διεγείρει την έκκριση χημικών μηνυτόρων στο σώμα που συνδέονται με αλλαγές στην διάθεση. Όταν προσπαθούμε και καταφέρνουμε μια κίνηση ή μια αναρριχητική διαδρομή, διεγείρονται περιοχές του εγκεφάλου και απελευθερώνονται νευροδιαβιβαστές όπως η ντοπαμίνη, η σερετονίνη, οι οποίοι ιδιαίτερα όταν υπάρχει έλλειψη θετικών συναισθημάτων, προκαλούν αισθήματα ευφορίας, επιβράβευσης, αποτελεσματικότητας, πληρότητας, ικανοποίησης και σταδιακά δημιουργούνται ή αυξάνονται οι νευρικές οδοί στο σύστημα επιβράβευσης στα βασικά γάγγλια του εγκεφάλου μας.

Πρόσφατες έρευνες τονίζουν την χρησιμότητα της αναρρίχησης ως θεραπείας σε ανθρώπους που αντιμέτωπίζουν κατάθλιψη και θα μπορούσε να θεωρηθεί αποτελεσματική, συγκριτικά και με τη χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. Η ψυχολογός Eva-Maria Stelzer, απο το πανεπιστήμιο της Αριζόνα των ΗΠΑ, μαζί με την Katharina Luttenberger του πανεπιστημίου Erlangen-Nuremberg της Γερμανίας, πραγματοποίησαν μία έρευνα σε 100 ασθενείς δυο τοπικών ψυχιατρικών κλινικών. Χρησιμοποιήσαν ως θεραπεία την προπόνηση με αναρρίχηση- τύπου μπούλντερ σε εσωτερικό χώρο. Το μισό γκρούπ ξεκίνησε άμεσα για 8 εβδομάδες, με προπόνηση 3 φορές κάθε βδομάδα, ενώ το άλλο μισό δεν έκανε καθόλου αναρρίχηση, αλλά και τα δυο ταυτόχρονα  παρακολουθούνταν απο ψυχολόγους. Πριν, κατα τη διάρκεια και μετά την προπόνηση η Stelzer χρησιμοποίησε ερωτηματολόγια ελέγχοντας τις αυξομειώσεις στην διάθεση τους, σχετικά με την ένταση των συμπτωμάτων κατάθλιψης. Στην αρχή, κυμαίνονταν σε μέτρια επίπεδα. Στο τέλος των 8 εβδομάδων, το γκρουπ των ασθενών που αναρρίχηθηκε ελέγχθηκε και εμφάνισε μεγάλη βελτίωση με μεταβολή απο μέτρια σε ήπια. Η ομάδα της Stelzer δημοσίευσε τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας στο περιοδικό BMC Psychiatry.

Η  Stelzer  θεωρεί την αναρρίχηση μοναδική εξαιτίας της μέγιστης συγκέντωσης της σκέψης στο τώρα, το οποίο διακόπτει τον συνεχή κύκλο τροφοδότησης αρνητικών σκέψεων που ενισχύουν την κατάθλιψη. Ακόμα, αποτελεί ένα χώρο κοινωνικοποίησης, ενθάρρυνσης, υποστήριξης, χτισίματος της αυτοπεποιθησης, της ανθεκτικότητας, της αντοχής, τα οποία σε ανεξάρτητες μελέτες έχει αποδειχθεί ότι βοηθούν στην θεραπεία της κατάθλιψης. Έτσι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν συμπληρωματική φροντίδα-θεραπεία σε κάθε είδους ψυχική δυσκολία. «Πρόκειται για στιγμές που βρίσκεσαι στο εκατό τα εκατό της συγκέντωσης  σου, συνεχόμενα για 20, 30, 40 λεπτά τη φορά. Είναι μια κατάσταση που δύσκολα την φτάνεις στη διάρκεια της καθημερινότητας», αναφέρει ο 31χρονος επαγγελματίας αναρριχητής Ethan Pringle, απο την Καλιφόρνια των ΗΠΑ, παρομοιάζοντας τις στιγμές αυτές ως έναν «παραδείσιο χρόνο». Ο Ethan που στην καθημερινότητα του συχνά έρχεται αντιμέτωπος με αισθήματα δυσφορίας, αναφέρει ότι: «τους τελευταίους μήνες της ζωής μου, η περίοδος που ένιωθα πιο χαρούμενος και ανάλαφρος ήταν όταν βρισκόμουν σε ένα ταξίδι με προορισμό τα βράχια, όπου σκαρφάλωνα καθημερινά».

Η Younghee Lowry, μια ψυχολόγος στην Tahoe της Καλιφόρνια, χρησιμοποιεί την αναρρίχηση ως θεραπεία τύπου «mindfulness», όπως έχει ονομαστεί απο την Αμερικάνικη Ένωση Ψυχολόγων (APA), δηλαδή τη θεραπεία που βασίζεται σε μια κατάσταση κατα την οποία η προσοχή του ατόμου είναι απόλυτα δεσμευμένη στη παρούσα στιγμή με σκέψεις και αισθήματα που δεν περιέχουν επίκριση, κατηγορία και αυτοαπόρριψη απο το ίδιο το άτομο. Όπως για παράδειγμα η περίπτωση ενός 17χρονου, ο οποίος νοσηλευόταν για το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του σε κλινικές εξαιτίας της ψυχικής του ασθένειας, ο οποίος ύστερα απο την ολοκλήρωση μιας αναρριχητικής διαδρομής τριων σχοινιών στο Lover’s Leap της Καλιφόρνια, ανέφερε ότι κατα τη διάρκεια της αναρρίχησης ήταν η μοναδική μέρα της  ζωής  του που δεν άκουγε «φωνές» και δεν ένιωθε άλλα συμπτώματα. Η Younghee Lowry, ακόμα αναφέρει ότι οι ασθενείς της που εμφάνισαν μεγαλύτερη βελτίωση χάρη στην αναρρίχηση, ήταν περιστατικά οξείας σχιζοφρένειας, πολλοί απο τους οποίους άκουγαν συνέχεια φωνές, με επαναλαμβανόμενη νοσηλεία σε κλινικές και ανέφεραν ότι κατα τη διάρκεια της αναρρίχησης δεν ένιωθαν τα καθημερινά τους συμπτώματα, εξαιτίας της έντονης δέσμευσης της συγκέντρωσης τους στη στιγμή, κατα τη διάρκεια του αθλήματος.

Μια έρευνα του 2005 που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό International Journal of Emergency Mental  Health and Human Resilience, πάνω σε ασθενείς με διαταραχές μετατραυματικού στρες (PTSD) παρατήρησε μείωση των συμπτωμάτων του PTSD, ύστερα απο 12 συνεδρίες με αερόβια προγράμματα άσκησης, συμπεριλαμβανομένης της αναρρίχησης.

Μια ακόμα μη κερδοσκοπική οργάνωση στο Κολοράντο των ΗΠΑ, που ιδρύθηκε το 2001, χρησιμοποιεί την αναρρίχηση βοηθώντας άνθρωπους που πάσχουν απο καρκίνο, είτε αυτούς που πρόσφατα τον καταπολέμησαν, να ξαναδιεκδικήσουν τις ζωές τους και να συνδεθούν με άλλους που παλεύουν με την ίδια ασθένεια. Σε αντίθεση με τα αισθήματα ανυμπόριας, αδυναμίας, ευθραυστότητας που για μήνες ή χρόνια τους κυριεύουν, το άθλημα αυτό τους βάζει ξανά σε μια κατάσταση ενεργοποίησης τόσο του σώματος όσο και αλλαγής της κατάστασης της σκέψης αφού τους ωθεί να χτίσουν ξανά εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους. «Ύστερα απο τόσες εξετάσεις και ελέγχους κάθε φορά ένιωθα ότι θα χρειαστεί να επανέλθω στον γιατρό, έτσι έχασα την ικανότητα να εμπιστεύομαι ότι το σώμα μου δε θα με απογοητεύσει, κάτι το οποίο ανέκτησα ύστερα απο τις μεγάλες προσπαθείες κατά τις οποίες ξεπερνάς τα όρια σου σε μια δύσκολη αναρριχητική διαδρομή, εκεί που πιστεύεις ότι θα πέσεις αλλα τελικά έχεις τη δύναμη να κρατηθείς. Κάθε φορά που ολοκληρώνω τη διαδρομή και φτάνω στην κορυφή της, θυμάμαι όλες εκείνες τις στιγμές που δεν είχα τη δύναμη να σηκωθώ και να κατέβω τις σκάλες για το δωματιό μου ή να βγάλω το σκύλο μου βόλτα», αναφέρει ένας 31χρονος της ομάδας που διαγνώστηκε με καρκίνο του παχέος εντέρου στα 26 του, «είναι ωραίο να φοβάσαι στο βράχο, νιώθεις απόλυτα ζωντανός», συμπληρώνει. Μια ακόμη ασθενής της ομάδας ύστερα απο 3 εβδομάδες δραστηριότητας αναφέρει: «Σκεφτόμουν για την ασθένεια μου κάθε λεπτό της ημέρας για πολλά χρόνια. Με την αναρρίχηση κατάφερα να ελευθερώσω τη σκέψη μου, να την επικεντρώσω κάπου αλλού, ανοίγοντας μου δρόμο προς την ευχαρίστηση αλλά και σε θετικές σκέψεις για το μέλλον, ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα ξανα ζωντανή και χαρούμενη».

Πολλές είναι και οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις για τη στήριξη ευπαθών ατόμων που αξιοποιούν τα οφέλη της αναρρίχησης όπως η Sacred Rok, στο Yosemite των ΗΠΑ, όπου ένας 16χρονος μελος της οποίας ανέφερε: «το αγαπημένο μου σημείο ήταν όταν τελικά τα κατάφερα, χωρίς προηγουμένως να εγκαταλείψω την  προσπάθεια, παρόλο που στην αρχή το ήθελα και κυριαρχούσε στο μυαλό μου. Έτσι πιστεύω ότι οτιδήποτε θέλεις και το βάλεις στο μυαλό σου, μπορείς να το κάνεις».

Στην Ελβετία, η διοργάνωση ClimbAID fostering the physical and psychosocial development of refugees through climbing”, δημιούργησε μια αναρριχητική ομάδα που αποτελείται απο Ελβετούς κατοίκους και μετανάστες που ζούνε σε ένα κοντινό άσυλο. Πραγματοποιείται αναρρίχηση σε εσωτερικό τοίχο ενός γυμναστηρίου, με μαθήματα στους μετανάστες, στα οποία τίθονται στόχοι-διαδρομές και περιλαμβάνει μεγάλη αλληλουποστήριξη καθώς και συγκεντρώσεις με συζητήσεις πάνω στο μεταναστευτικό. Έτσι έχει δημιουργηθεί μια κοινότητα για αυτούς τους ανθρώπους που προωθεί την υποστήριξη, την ένταξη αλλά και την απόκτηση στόχου.

Ως αναρριχητές, έχουμε την ευκαιρία να ταξιδεύουμε και να εξασκήσουμε τις δεξιότητες μας στα πιο μαγευτικά και απροσπέλαστα μέρη του κόσμου, σε βράχια, χαράδρες, βουνά, στο παρθένο ανάγλυφο της γης.  Ίσως να είναι το μοναδικό άθλημα που μας φέρνει σε τόσο κοντινή επαφή με τη φύση, το σώμα μας είναι κολλημένο, αγκαλιάζει τον βράχο. Μας εμπλουτίζει τις ζωές και μας δίνει μια ακόμα αίσθηση νοήματος και στόχου. Mια ακόμα όμως «θεραπευτική» πλευρά της αναρρίχησης είναι ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη δραστηριότητα προς όφελος της κοινωνίας. Είναι ένα πολύ αποτελεσματικό μέσο στο να φέρνει τους ανθρώπους κοντά, να αφήνει τις όποιες διαφορές στην άκρη, να σπάει τα σύνορα και να μας βάζει όλους μαζί, κάτω απο τα βράχια, να χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο, να αγαπάμε και να παθιαζόμαστε για τον ίδιο σκοπό, ΜΑΖΙ σαν κοινότητα.

Κολοκούρη Αλεξάνδρα, Αύγουστος 2018

 

Πηγές:

Moore, Η. (2017). Climbing for Mental Health. Climbing Magazine. https://www.climbing.com/people/climbing-for-mental-health (τελευταία πρόσβαση 25. 9. 2018).

Sorkin, M. (2017). Training: Building Mental Climbing Strength. Climbing Magazine. https://www.climbing.com/skills/training-build-mental-climbing-strength (τελευταία πρόσβαση 25. 9. 2018).

Chrobak, U. (2017). Can Climbing Be Used to Treat Depression? Climbing Magazine. https://www.climbing.com/news/can-climbing-be-used-to-treat-depression (τελευταία πρόσβαση 25. 9. 2018).

Lambert, K. (2017). Out on a Ledge: The Mental Health Benefits of Climbing. Climbing Magazine. https://www.climbing.com/people/out-on-a-ledge-the-mental-health-benefits-of-climbing (τελευταία πρόσβαση 25. 9. 2018).

Ellison, J. (2016). Cancer Survivors Reclain Their Lives Through Rock Climbing. Climbing Magazine. https://www.climbing.com/people/cancer-survivors-reclaim-their-lives-through-rock-climbing (τελευταία πρόσβαση 25. 9. 2018).

 

 

Advertisements